Οι Αμπελόκηποι αποτελούν συνοικία από το 1881 και εντάχθηκαν στο πολεοδομικό σχέδιο Αθηνών το 1926. Η πρώτη οργανωμένη συγκοινωνία ξεκίνησε το 1882 με ιππήλατο τραμ στο δρομολόγιο Ομόνοια-Αμπελόκηποι. Επρόκειτο για μια κατάφυτη περιοχή, με πολλά δέντρα και περιβόλια, ενώ πολλά ρέματα τη διέσχιζαν. Γνωστό είναι το ρέμα που ξεκινώντας από την περιοχή των Ελληνορώσσων διέσχιζε την περιοχή του Ερυθρού στη θέση της οδού Σεβαστουπόλεως, και περνώντας από τη οδό Μεσογείων κατέληγε στο Ιλισό ποταμό. Πιθανότατα η ονομασία έχει προέλθει από τις λέξεις «άμπελοι» και «κήποι» διότι είναι εξακριβωμένο ότι στην περιοχή υπήρχαν αμπέλια. Βρίσκεται στα βορειοανατολικά του κέντρου της Αθήνας και οικοδομήθηκε ταχύτατα κυρίως στις δεκαετίες του 1960 και 1970. Σήμερα είναι η πιο πυκνοκατοικημένη περιοχή της Αθήνας μαζί με την Κυψέλη. Είναι, ίσως, και η βολικότερη περιοχή διαμονής, αφού εξυπηρετείται από μετρό, λεωφορεία και τρόλεϊ. Λόγω των συγκοινωνιακών υποδομών, έχει εξελιχθεί σε οικονομικό και επιχειρηματικό κέντρο. Στην περιοχή εδρεύουν μεγάλες επιχειρήσεις, πρεσβείες ξένων χωρών, οργανισμοί κ.λπ. Επίσης έχει κτιστεί μεγάλος αριθμός νοσοκομείων, όπως το Αντικαρκινικό «Άγιος Σάββας» (από το 1937) και ο Ερυθρός Σταυρός, λόγω του πολύ υγιεινού κλίματός της. Ενα άλλο χαρακτηριστικό της περιοχής είναι η ύπαρξη ψηλών κτιρίων. Μάλιστα οι Αμπελόκηποι διαθέτουν το ψηλότερο κτίριο γραφείων της χώρας, τον Πύργο των Αθηνών που ολοκληρώθηκε το 1971 (ύψος 103 μ. σε 25 ορόφους) και το ψηλότερο κτίριο κατοικιών, τον Πύργο Απόλλων που ολοκληρώθηκε το 1973 (ύψος 80 μέτρα σε 24 ορόφους). Από αυτό το κτίριο έγινε στην Αθήνα για πρώτη φορά πήδημα με αλεξίπτωτο στο κενό (B.A.S.E. jump), το 2013.